Fisetine

Fisetine is een polyfenol behorende tot de groep van de flavonoïden. De hoogste concentratie fisetine treft men aan in aardbeien (160 mg/kg), appelen (30 mg/kg), uien (4,8 mg/kg), druiven (3,9 mg/kg) en kiwi (2 mg/kg) ref.

Biologische beschikbaarheid

De biologische beschikbaarheid (opname capaciteit) van oraal ingenomen fisetine is met 44% hoger dan andere polyfenolen en flavonoïden ref; in vergelijking bij apigenine, kaempferol en quercetine bedraagt dit 2%. De opname van fisetine wordt – zoals ook het geval is bij apigenine, kaempferol en quercetine – verhoogd door gelijktijdige inname van vetten (bv. volle yoghurt, olijfolie, kokosolie). Fisetine neemt men bij voorkeur in de ochtend tot late namiddag wegens het energieverhogende effect (zie verder bij ‘glutathion’). Omwille van de hoge biologische beschikbaarheid van fisetine, volstaan – bij langdurig gebruik – dagdoseringen die overeenkomen met het extract-equivalent in 500 à 1.000 gram aardbeien (80 à 160 mg fisetine).

Onderzoek en veiligheid

In vergelijking met andere polyfenolen zoals quercetine en resveratrol is het onderzoek van fisetine vrij recent van start gegaan. Er zijn onlangs een reeks klinische trials gelanceerd ref, ref-2. Tot op heden zijn er ongeveer 800 studies verschenen die de effecten van fisetine op allerhande klachten en aandoeningen in kaart brengen, waarvan het meeste onderzoek is uitgevoerd bij dieren ref. Gezien de hoge concentratie in aardbeien (80 mg fisetine per 500 mg), het uitblijven van bijwerkingen bij doseringen tot 100 à 500 mg per kg lichaamsgewicht/dag bij muizen (volgens de ‘Human equivalent dose calculation‘ het equivalent van 570 mg à 2,8 gram fisetine voor een persoon van 70 kg) en de beschermende en herstellende werking op de leverfuncties (zie andere eigenschappen: ‘lever) en de nieren ref kan – rekening houdend met deze factoren – aangenomen worden dat fisetine een veilige stof is. In tegenstelling tot andere polyfenolen zoals apigenine en kaempferol mag fisetine gecombineerd worden met antidepressiva en andere psychofarmaca.

Fisetine wordt geëxtraheerd uit planten zoals Cotinus coggygria (Pruikenboom) en Rhus succedanea (synoniemen: wasboom, Toxicodendron succedaneum en wax tree). In België en verschillende Europese landen is het gebruik van Rhus succedanea niet toegestaan wegens de toxische werking ref met uitzondering van homeopathische preparaten.

Veroudering terugdraaien

Een van de werkingsmechanismen van fisetine is het afremmen (anti-aging) en deels terugdraaien (reverse aging) van veroudering. Oude muizen (22 à 24 maanden) die gedurende 5 dagen fisetine via orale weg kregen toegediend (100 mg/kg = 570 mg bij een mens van 70 kg volgens HEDC-berekening), hadden gemiddeld een 10% langere levensverwachting ref. De therapeutische en verjongingseffecten van fisetine zijn langdurig ondanks de relatief korte halfwaardetijd van 3 uur – dit is tijdspanne dat fisetine voor de helft wordt afgebroken ref. Vermoedelijk omdat fisetine de epigenetische werking van de cellen corrigeert, de cellen verjongt en vernieuwt (neurotrofe werking), oude cellen opruimt (autofagie werking), afvalstoffen opruimt (proteasoom werking), oxidatieve en nitrosatieve stress vermindert en DNA-fouten corrigeert bij de replicatie van eiwitten en cellen.

Fisetine heeft een gunstig effect op verschillende processen die veroudering veroorzaken:

  1. Senescente cellen
  2. AGE’s
  3. Oxidatieve stress
  4. Nitrosatieve stress
  5. Verminderde autofagie
  6. Kankercellen

 

1. Senescente cellen: zijn verouderde en beschadigde cellen – de naam ‘senescent’ betekent ‘verouderd’ – die ontstaan door DNA-schade, verkorte of beschadigde telomeren, oxidatieve/nitrosatieve stress, levensstijlfactoren en ouderdom. Senescente cellen kunnen zich niet meer delen, het zijn een soort ‘zombie-cellen’ die oxidatieve/nitrosatieve stress en ongewenste eiwitten produceren die schadelijk zijn voor andere cellen, weefsels en organen. Deze eiwitten veroorzaken insulineresistentie, laaggradige ontsteking, versnellen het verouderingsproces en spelen een belangrijke rol bij kanker. Senescente cellen produceren beduidend meer oxidatieve/nitrosatieve stress dan gezonde cellen omdat hun remsysteem om deze toxische stofjes te neutraliseren grotendeels is uitgeschakeld.

Senescente cellen spelen een belangrijke rol bij insulineresistentie, metabool syndroom, overgewicht, hart- en vaataandoeningen, mitochondriale pathologie en (neuro) degeneratieve aandoeningen zoals diabetes, Alzheimer en Parkinson. Beweging, calorierestrictie en vasten zijn interventies die het aantal senescente cellen verminderen.

Uit onderzoek bij muizen blijkt dat fisetine het meeste effectieve senolytic is (een middel dat senescente cellen vernietigt) in vergelijking met tien andere flavonoïden zoals resveratrol, quercetine en luteoline ref. Bij dit onderzoek werd een dosering gebruikt van 60 mg/kg, wat overeenkomt met een dosering van 5 mg/kg bij mensen (350 mg bij een mens van 70 kg volgens de ‘Human equivalent dose calculation‘).

Schema: fisetine is het meeste effectieve senolytic in vergelijking met tien andere flavonoïden zoals resveratrol, quercetine en luteoline ref.

Behandeling met fisetine vermindert SA-β-Gal en P16, de biomarkers van cellulaire veroudering. Fisetine werkt tevens als een geroprotector, dit is een stof die voorkomt dat gezonde cellen omschakelen naar senescente cellen door het verminderen van oxidatieve/nitrosatieve stress, DNA-schade, eiwitaggregatie en herstel van telomeren ref. Verkorte en beschadigde telomeren worden geassocieerd met veroudering ref, ouderdomsziekten ref, laaggradige ontsteking ref, overgewicht ref, insulineresistentie ref, diabetes ref, ref-2, psychische trauma’s ref, depressie bij mannen (niet bij vrouwen) ref. schizofrenie, PTSS, stress-en angststoornissen ref.

Recent onderzoek wijst uit dat niet alleen de lengte telt van de telomeren, maar tevens DNA-schade in de telomeren ref, ref-2. Zowel de verkorting en de DNA-schade van telomeren worden veroorzaakt door factoren die oxidatieve en nitrosatieve stress stimuleren zoals: suiker, ongezonde voeding, roken, drugs, benzodiazepines, antidepressiva, psychostimulantia, te weinig beweging, traumatische en toxische stress. Aan de basis van deze problematiek ligt de toename van senescente cellen en de ontregeling van glutamaat, twee routes waarbij oxidatieve en nitrosatieve stress vrijkomt (zie: kaempferol monografie). Fisetine en kaempferol werken synergetisch in het voorkomen en herstellen van de glutamaat-gemedieerde problematiek.

Een halve liter frisdrank per dag verkort de telomeren evenveel als roken, zo blijkt uit een studie van de American Journal of Public Health ref. Geneesmiddelen en drugs met een beduidend effect op het verkorten van de telomeren zijn: opiaatpijnstillers, benzodiazepines, amfetamines en antipsychotica ref, ref-2, ref-3.

2. AGE’s: zijn eiwitten die onherstelbaar beschadigd zijn en het verouderingsproces versnellen zoals bij diabetische neuropathie ref, Alzheimer ref, Parkinson ref, de vorming van rimpels ref, aderverkalking ref, hartfalen ref, chronische nieraandoeningen ref, eierstokcysten (PCOS) ref en erectiestoornissen ref. Fisetine vermindert de aanmaak van ACE’s door stimulatie van het glyoxalase-1, het enzym dat methylglyoxaal afbreekt, de belangrijkste precursor (voorstof) van AGE’s ref. Tevens vermindert fisetine de expressie van de receptoren die AGE’s activeren ref.

3. Oxidatieve stress: ontstaat door vrije radicalen, dit zijn negatief geladen deeltjes met de eigenschap om andere cellen, weefsels en organen te beschadigen, onder meer door DNA-schade. Oxidatieve stress is een normaal nevenproduct bij de aanmaak van cellulaire energie (ATP) in de mitochondria, de energiecentrales van de cellen. Gezonde cellen neutraliseren oxidatieve stress door waterstof en enzymatische antioxidanten zoals gluthation, de moeder van alle antioxidanten. Daar tegenover staan de senescente cellen die onvoldoende antioxidanten aanmaken waardoor de oxidatieve stress toeneemt. De mate dat oxidatieve stress toeneemt heeft te maken met ongunstige factoren zoals een slechte levensstijl, roken, weinig beweging, alcohol, drugs, medicijnen, overmatig suikerverbruik, trauma’s, toxische stress, overmatige blootstelling aan de zon, intensief sporten, glutamaatdominantie, depressie en overgewicht.

Oxidatieve stress is een belangrijke oorzaak van epilepsie ref, kankervorming, chronische ontstekingen, ADHD en autisme, vaat-en hartaandoeningen, neurodegeneratieve aandoeningen, chronische vermoeidheid (CVS), burn-out, depressie en allerhande immuunproblemen. Fisetine vermindert oxidatieve stress via drie routes; het vernietigen van de senescente cellen, het is een directe vrije radicalen-vanger en ten slotte verhoogt het glutahion in de cellen en stimuleert het antioxidant-enzymen zoals superoxide dismutase (SOD), katalase en glutathion peroxidase (GPx) ref. In tegenstelling tot sommige antioxidanten kan fisetine vlot de bloed-hersenbarrière passeren en wordt het opgenomen in de mitochondria ref, ref-2.

Fisetine heeft een herstellend effect bij cataract veroorzaakt door diabetes en UV-straling-gemedieerde oxidatieve stress ref, ref-2, dit zijn de twee meest voorkomende oorzaken van ouderdomsblindheid door cataract ref, ref-2.

4. Nitrosatieve stress: is een vorm van oxidatieve stress met stikstofmonoxide (NO). Hierbij ontstaan reactieve stikstofverbindingen (NO’s) en hun agressieve derivaten zoals peroxynitriet en nitrotyrosine die schadelijker zijn dan oxidatieve stress. Nitrosatieve stress veroorzaakt verschillende klachten zoals verminderde ontgifting, vitamine B tekort, toename van histamine, allergische aandoeningen, glutathion tekort en chronische vermoeidheid. Nitrosatieve stress ligt mee aan de basis van insulineresistentie, diabetes en neurodegeneratieve aandoeningen. Fisetine vermindert nitrosatieve stress en ROS ref, ref-2, ref-3.

5. Verminderde autofagie: is een soort van cellulair recyclingprogramma dat oude, beschadigde of verkeerd gevormde eiwitten en cellulaire afval afbreekt en vervolgens hergebruikt. Autofagie is noodzakelijk voor de afbraak van kankercellen. Sporten, periodiek vasten, calorierestrictie en het ketogeen dieet zijn efficiënte manieren om autofagie te stimuleren. Een verminderde autofagie speelt een rol bij onder meer artrose, kanker, atherosclerose (aderverkalking), neurodegeneratieve aandoeningen (Alzheimer, Parkinson), diabetes type 2, overgewicht, chronische ontstekingen en hart- en vaataandoeningen ref. Fisetine is betrokken bij de autofagie van kankercellen onder meer via het remmen van de mTOR-route ref,  bijvoorbeeld bij prostaatkanker, pancreaskanker en mondkanker ref, ref-2, ref-3.

6. Kankercellen: fisetine heeft een kankerpreventieve werking ref en ondersteunt verschillende processen in het verminderen van kankercellen zoals autofagie en het remmen van angiogenese en andere factoren ref. Volgens onderzoek bij dieren is fisetine werkzaam bij onder meer borstkanker, longkanker, glioom, pancreaskanker, darmkanker, baarmoederkanker, keelkanker, leverkanker, melanoom en prostaatkanker ref, ref-2, ref-3, ref-4, ref-5, ref-6, ref-7, ref-8, ref-9, ref-10, ref-11. Melatonine en vitamine C versterken de antikankerwerking van fisetine ref, ref-2.

Fisetine remt mTOR en stimuleert SIRT1, twee belangrijke routes die veroudering, kanker en insulineresistentie tegengaan ref, ref-2, ref-3, ref-4.

Andere eigenschappen

  1. Antidepressant
  2. Traumaverwerking
  3. Insuline, glucose en diabetes
  4. Geheugen en leren
  5. Neurologische en neurodegeneratieve aandoeningen
  6. Astma, hooikoorts, allergieën, Th2 -dominantie en histamine
  7. Glutathion 
  8. Lever
  9. Cholesterol
  10. Kankerwerende eigenschappen
  11. Botdensiteit
  12. Huid
  13. Laaggradige ontsteking (senoinflammatie)
  14. COPD

1. Antidepressant

Fisetine heeft een antidepressieve werking omdat het de werking van BDNF imiteert door het activeren van de Tropomyosin receptor kinase B (TrkB) receptor, dit is de receptor van BDNF ref. De TrkB-receptor stimuleert de vrijgave van verschillende stofjes in de hippocampus – het deel van de hersenen dat de stressrespons en het geheugen reguleert – met een kalmerend en antidepressief effect. Gezien de antidepressieve en angstremmende eigenschappen is fisetine een middel dat de afbouw van antidepressiva en benzodiazepines ondersteunt. Fisetine mag gecombineerd worden met antidepressiva en andere psychofarmaca.

2. Traumaverwerking

Trauma’s zijn complexe geconditioneerde angstreflexen, waarbij men machteloosheid en negativiteit ervaart. De biologie van deze problematiek wordt gekenmerkt door een teveel aan glutamaat, een stofje dat angst in stand houdt. Bij mensen met een gegeneraliseerde angststoornis (GAS, ook wel piekerstoornis genoemd), PTSS en bij aandoeningen waarbij trauma’s een grote rol spelen zoals CVS/ME, fibromyalgie en aanhoudende depressie, is er een chronische toename van glutamaat omdat de stofjes die glutamaat moeten neutraliseren niet goed werken, met name GABA, anandamide en glycine.

Glutamaat heeft de eigenschap de neurogenese in de hippocampus te verminderen, het deel van de hersenen dat trauma’s en stress moet verwerken. Neurogenese is het proces waarbij er neuronen worden hersteld en opnieuw aangemaakt, een proces waarbij men voorheen dacht dat het alleen voorkwam bij kinderen. Ondertussen weet men dat hippocampus-neurogenese zich ook voordoet bij volwassenen, ook als ze ouder zijn dan 90 jaar ref, ref-2. De mate dat men een trauma kan verwerken is – biologische gezien – onder meer afhankelijk van de neurogenese in de hippocampus ref. Onderzoek wijst uit dat kinderen jonger dan 6 jaar sneller traumatische ervaringen vergeten, vermoedelijk omdat ze meer hersencellen aanmaken (neurogenese) in de hippocampus. Onderzoek toont aan dat fisetine de neurogenese in de hippocampus stimuleert ref, ref-2.

Een ander aspect van traumaverwerking is CDK5. Dit enzym, dat vooral actief is in de hippocampus, is verantwoordelijk voor angstconditionering, waarbij traumatische gebeurtenissen in het geheugen worden opgeslagen en in stand gehouden ref. Het remmen van het CDK5-enzym heeft een positief effect op het verminderen van angstconditionering. Uit onderzoek blijkt dat fisetine een CDK5-remmer is ref.

Bij muizen die 10 mg fisetine/kg krijgen toegediend (bij mensen het equivalent van 57 mg bij een persoon van 70 kg, volgens de ‘Human equivalent dose calculation‘), ziet men een opmerkelijke toename van GABA in de hersenen en een daling van stikstofmonoxide (NO) en xanthine oxidase ref, twee stoffen die oxidatieve en nitrosatieve stress veroorzaken en de neurogenese afremmen.

3. Insuline, glucose en diabetes

Fisetine heeft een gunstig effect op verschillende aspecten die de bloedsuikerspiegel normaliseren en als gevolg daarvan het energieniveau verhogen zoals het verminderen van insulineresistentie ref, verhoogde aanmaak insuline ref, verhoogde enzymatische omzetting van glucose in energie ref, verlagen van hyperglycemie door de omzetting van glucose naar glycogeen in de lever te stimuleren ref en het vermindert de aanmaak van lactaat ref. Fisetine vermindert klachten en aandoeningen die het gevolg zijn van een te hoge bloedsuikerspiegel en diabetes zoals neuropatische pijn ref, ref-2, cataract ref, hyperglycemie-gemedieerde ontstekingen ref, cholesterol (hoge LDL, lage HDL) ref, verminderde aanmaak van insuline ref, metabolisch syndroom ref , ref-2  en overgewicht ref. Hoewel er nog geen studies verschenen zijn, blijkt fisetine in de praktijk vermoeidheidsklachten en futloosheid te verminderen, ook bij sommige mensen met CVS en burn-out. Vermoedelijk omdat fisetine zorgt voor een betere energietoevoer en een verhoogde werking van SIRT1-enzym, ref, ref-2, ref-3, een belangrijke regulator van het energiemetabolisme ref die tevens de neurotoxiciteit van glutamaat vermindert ref.

4. Geheugen en leren

Naarmate men ouder wordt, neemt het geheugen en het leervermogen af, BDNF speelt hierin een cruciale rol. BDNF reguleert de synaptische plasticiteit en de aanmaak van synapsen, wat belangrijk is voor leerprocessen en een goed functionerend geheugen. Niet alleen ouderdom heeft een negatief effect op BDNF, ook suiker, verzadigde vetten, cannabis, chronische aanhoudende stress, toxische stress en trauma’s verlagen BDNF. Stress is schadelijk voor het geheugen en het leervermogen omdat het een forse toename van glutamaat veroorzaakt, een neurotoxisch stofje, waardoor de hersencellen minder efficiënt werken. Glutamaat is het meest actief in de hersengebieden die te maken hebben met stressverwerking, geheugen en leervermogen zoals de hippocampus en de prefrontale cortex. BDNF vermindert de neurotoxische schade van glutamaat en het zorgt tevens voor een toename van GABA, het stofje dat glutamaat moet verlagen. BDNF heeft nog een tweede effect op GABA, het zorgt er namelijk voor dat de gevoeligheid van GABA toeneemt; m.a.w. het vermindert GABA-resistentie.

Fisetine verhoogt GABA ref (zie traumaverwerking), deels omdat het een BDNF-imitator is die de Tropomyosin receptor kinase B (TrkB) receptor activeert ref, dit is tevens de receptor van twee andere neurotrofines: neurotrophin-3 en neurotrophin-4. Neurotrofines zijn stoffen die de groei, herstel en aanmaak van neuronen reguleren. Het activeren van TrkB-receptor maakt stofjes vrij die gunstig zijn voor het geheugen, het leervermogen en de motivatie. BDNF en dopamine hebben een wisselwerking: iedere keer als er dopamine wordt geactiveerd komt er BDNF vrij, wat nodig is om de neurotoxiciteit van dopamine en glutamaat te neutraliseren. BDNF zorgt er tevens voor dat het dopaminesignaal wordt versterkt en de dopaminegevoeligheid kan herstellen.

BDNF is verlaagd bij mensen die moeite hebben met het geheugen en leervermogen zoals bij ADHD ref, depressie ref, ref-2, stress- en angststoornissen ref, ref-2, ref-3 en hippocampus-atrofie ref. In een verder stadium kan een tekort aan BDNF het proces van neurodegeneratieve aandoeningen versnellen zoals bij Alzheimer en Parkinson ref, ref-2, ref-3, ref-4.

Fisetine passeert vlot de bloed-hersenbarrière en activeert verschillende routes die het geheugen en het leervermogen verbeteren ref, ref-2 , ref-3. Fisetine heeft een neuroprotectieve werking die neurodegeneratieve aandoeningen zoals Parkinson en Alzheimer mogelijk kan afremmen en voorkomen ref, ref-2 , ref-3, ref-4, ref-5. Een effect dat versterkt wordt door combinatie met andere polyfenolen zoals apigenine, kaempferol en myricetine ref. Fisetine remt de vorming van bèta-amyloïde eiwitten die in verband worden gebracht met Alzheimer en Parkinson ref.

5. Neurologische en neurodegeneratieve aandoeningen

Neurotrofe factoren zijn lichaamseigen eiwitten die de groei, het herstel en de aanmaak van neuronen stimuleren. Fisetine heeft een neurotrofe werking die vergelijkbaar is met lichaamseigen neurotrofe factoren zoals BDNF ref, ref-2: het activeert de proteasoom activiteit (opruimen van beschadigde cellen) ref, stimuleert de aanmaak van hersencellen en beschermt het afsterven van hersencellen door oxidatieve/nitrosatieve stress ref. Uit verschillende onderzoeken blijkt dat fisetine een veelbelovende stof is voor de behandeling van Parkinson ref, ref-2, ref-3 en andere neurologische en neurodegeneratieve aandoeningen zoals Alzheimer, de ziekte van Huntington, herseninfarct, depressie en cerebrale diabetes, ook wel diabetes type 3 genoemd (zie onderstaand schema ref). Uit een dubbelblind placebogecontroleerd onderzoek bij patiënten met een herseninfarct bleek een dosering van 100 mg fisetine gedurende zeven dagen het herstel aanzienlijk te versnellen ref.

Actiemechanisme Aandoening
Antioxidant en chelatie Alzheimer, ziekte van Huntington, herseninfarct, diabetes
Glutathion huishouding Alzheimer, herseninfarct, diabetes
Neurotrofe factoren Alzheimer, ziekte van Huntington, depressie
Regulatie van het immuunsysteem Alzheimer, herseninfarct, diabetes
Correctie van eiwitaggregatie Alzheimer, ziekte van Huntington

 

 

 

 

6. Astma, hooikoorts, allergieën, Th2 -dominantie en histamine

De aanleg om astma, allergieën, hooikoorts en andere allergische aandoeningen te ontwikkelen is het gevolg van Th2-dominantie ofwel een overmaat aan bepaalde cytokines. De allergische aanleg ontstaat grotendeels door erfelijke overdracht, met name transgenerationele risicofactoren zoals overgewicht, depressie, endorfineresistentie, DPP-IV-enzymdeficiëntie, hyper-glutamaat, ontregeling van de stikstofmonoxide- (NO) en glutathion-huishouding, trauma’s en stressstoornissen bij de ouders. Fisetine vermindert de symptomen van aandoeningen die het gevolg zijn van Th2-dominantie zoals astma, hooikoorts en (voedsel)allergieën ref, ref-2, ref-3, ref-4, ref-5. Fisetine vermindert de afgifte van IgE (allergisch) gemedieerde histamine ref, ref-2, ref-3.

7. Glutathion

Fisetine is actief als een directe antioxidant, het verhoogt de activiteit van antioxidant-enzymen en de glutahion-concentratie in de cellen ref, ref-2. De toename van glutathion is groter dan bij andere flavonoïden en polyfenolen (zie onderstaand schema) ref. De forse toename van glutahion is een van de mechanismen van het leverbeschermende effect van fisetine, onder meer bij paracetamol overdosering ref. Glutathion is tevens een glutamaatremmer, een stofje dat onder meer in verband wordt gebracht met diabetes type 1 & 2 ref, ref-2, ref-3, depressie ref, neurodegeneratieve aandoeningen ref, ref-2 en een verminderde werking van de hippocampus ref.

Glutathion remt de activatie van glutamaat ref. Hyper-glutamaat speelt een belangrijke rol bij de verminderde aanmaak van ATP (energie) ref, onder meer omdat glutamaat de aanmaak van de mitochondria (energiecentrales) afremt. Uit onderzoek blijkt dan ook dat fisetine de aanmaak van ATP aanzienlijk verhoogt ref (zie onderstaand schema). Een andere complicatie van hyper-glutamaat is celdood door oxidatieve en nitrosatieve stress, bijvoorbeeld bij verminderde insulineproductie door het afsterven van de eilandjes van Langerhans en hippocampus-atrofie, deze laatste is een veel voorkomende complicatie bij glutamaat-gemedieerde aandoeningen zoals PTSS, CVS/ME, ernstige depressie en angst-en stressstoornissen.

 

referentie

 

8. Lever

Overgewicht, alcoholgebruik en insulineresistentie zijn belangrijke oorzaken van leververvetting. Bij dieren heeft fisetine een gunstig effect in het verminderen van leververvetting ref, ref-2 en niet-alcoholische steatohepatitis (NASH), de levercomponent van het metabool syndroom  ref. Onderzoek wijst uit dat fisetine een beschermend en herstellend effect heeft op de lever. Bij muizen waarbij 400 mg paracetamol/kg lichaamsgewicht werd toegediend en die gedurende 7 dagen ervoor fisetine kregen toegediend, normaliseerde de leverfuncties ref. Bij muizen die thioaceetamide kregen toegediend, een stof die leverschade veroorzaakt, had fisetine een gelijkaardig beschermend effect ref.

9. Cholesterol

Onderzoek bij dieren wijst uit dat fisetine een gunstig effect heeft in het normaliseren van de HDL en LDL waarden ref, ref-2, ref-3.

10. Kankerwerende eigenschappen

Fisetine is betrokken bij de autofagie (opruimen) van kankercellen, onder meer via het remmen van de mTOR-route ref,  bijvoorbeeld bij prostaatkanker, pancreaskanker en mondkanker refref-2ref-3. Polyfenolen zoals fisetine ref, apigenine ref en kaempferol ref zijn een van de weinige plantextracten met een preventief en curatief effect bij longkanker ref, ref-2. Fisetine stimuleert de expressie van antikanker-genen zoals het Tumor protein p53-gen ref en remt andere routes die kankerbevorderend zijn zoals Heat shock factor 1 ref, P16 ref, en NF-κB ref. De preventieve en curatieve eigenschappen van fisetine bij kanker worden versterkt door combinatie met vitamine C ref, melatonine (huidkanker ref) en andere polyfenolen zoals kaempferol en apigenine ref, ref-2, ref-3, ref-4, ref-5, ref-6.

11. Botdensiteit

Oestrogeen is een belangrijke factor voor het behoud van de botmassa. Vanaf de menopauze daalt de oestrogeenspiegel en neemt de botdichtheid af (osteoporose) waardoor de kans op botbreuken toeneemt. Fisetine verhoogt de botdensiteit bij muizen met oestrogeendeficiëntie door de activiteit van osteoclasten – dit zijn de cellen die het bot afbreken – te verminderen ref, ref-2.

12. Huid

AGE’s veroorzaken beschadiging van collageen en elastine, waardoor er rimpels ontstaan ref. Huidveroudering wordt versneld door factoren zoals UV-straling, roken, oxidatieve/nitrosatieve stress, suiker en gegrild voedsel ref. Fisetine heeft een gunstig effect in het verminderen van AGE’s ref. Uit onderzoek bij dieren blijkt dat het insmeren van de huid met een fisetine-zalf een doeltreffend middel is om zonneverbranding te behandelen ref. Fisetine blijkt bij dieren de psoriasis-klachten te verminderen ref en een gunstig effect te hebben bij huidkanker (melanoom) ref, ref-2, ref-3, een van de complicaties bij een opstapeling van AGE’s in de huid ref. Het aantal patiënten met een melanoom is de laatste vijftien jaar het sterkst toegenomen in vergelijking met andere kankers.

13. Laaggradige ontsteking (senoinflammatie)

Laaggradige ontsteking, een andere term voor chronische inflammatie neemt toe naarmate we ouder worden ref, ref-2. Dit proces wordt onder meer veroorzaakt door factoren zoals stress, psychische trauma’s, geneesmiddelen en een ongezonde levensstijl met insulineresistentie, overgewicht en andere complicaties die ontstekingsbevorderend zijn. Laaggradige ontsteking is voor een groot deel terug te brengen tot processen die het gevolg zijn van cellulaire veroudering. De Engelstalige term hiervoor is ‘senoinflammation’, een samenvoeging van senescent (verouderd) en inflammatie. Senescente cellen produceren oxidatieve/nitrosatieve stress en ongewenste eiwitten met pro-inflammatoire eigenschappen. Senoinflammatie is op dezelfde manier terug te dringen als senescente cellen: door beweging en een gezonde levensstijl ref, ref-2. Maar er is meer aan de hand, ook de psychische toestand heeft effect op het proces van senoinflammatie.

De leeftijd van onze cellen, een maatstaf voor de vitaliteit en het herstelvermogen van onze cellen, stemt niet steeds overeen met onze werkelijke leeftijd. Bij mensen met overgewicht, rokers of diabetes gedragen de cellen zich alsof ze ouder zijn, soms wel met 20 tot 30 jaar. Als gevolg bouwt het lichaam alsmaar meer senescente cellen op die het verouderingsproces versnellen en chronische inflammatie veroorzaken. Hetzelfde gebeurt bij mensen met PTSS en ernstige traumatische ervaringen. Onderzoek wijst uit dat deze mensen meer senescente cellen hebben dan gemiddeld, ook hebben ze kortere of beschadigde telomeren, een andere indicatie van versnelde cellulaire veroudering en inflammatie ref, ref-2, ref-3, ref-4, ref-5, ref-6.

Bij mensen met PTSS en ernstige trauma’s komt laaggradige ontsteking vaker voor omdat ze meer senescente cellen en beschadigde telomeren hebben, twee factoren die ontstekingsbevorderend zijn.

Om terug te gaan naar de kernoorzaak van chronische inflammatie, moeten we zoals bij elke chronische aandoening, het gedrag van de genen bestuderen. Bij senoinflammatie is dat niet anders. Senescente cellen kan men zien als cellen ‘in nood’. Ze zenden vanuit de genen signalen uit naar andere cellen om hulp in te roepen. Deze uitgezonden signalisatiestoffen noemt men SASP, ze dienen als overlevingsmechanisme om het beschadigde genetisch materiaal (DNA) van de senescente cellen te herstellen. Het probleem stelt zich dat de senescente cellen geen hulp toelaten. Ondertussen blijven de senescente cellen soms maanden tot jaren dezelfde SASP-signalen (lees: een verzameling van meer dan 500 eiwitten waaronder pro-inflammatoire eiwitten en andere stoffen) tevergeefs uitzenden, noodsignalen die inflammatie-stofjes (pro-inflammatoire cytokines) stimuleren, die op hun beurt een voedingsbodem zijn om kanker te ontwikkelen ref. Deze vicieuze cirkel leidt ertoe dat heel het lichaam ontstoken raakt, deze toestand noemen we laaggradige ontsteking, een problematiek die het verouderingsproces versnelt via verschillende routes ref, en die er ook toe kan bijdragen dat men moeite heeft om te vermageren. Fisetine remt SASP-gemedieerde pro-inflammatoire eiwitten zoals IL-6, IL-8 en MCP-1/CCL2 ref.

Stress en overgewicht: mensen die moeite hebben met afvallen hebben vaker last van chronische of toxische stress of psychische trauma’s. Het immuunsysteem gaat dan in overdrive: er ontstaat laaggradige ontsteking (een andere term voor senoinflammatie). Een overactief immuunsysteem verbruikt ontzettend veel energie, vaak ten koste van andere organen en weefsels zoals de hersenen, waardoor we ons moe en futloos voelen. Het immuunsysteem ‘steelt’ energie van andere organen door deze ongevoeliger te maken voor insuline, dit noemt men ‘insulineresistentie’. Als gevolg van het energietekort, gaan het lichaam vet opslaan en verdikken we. Het is net deze vetopslag die het moeilijk maakt om af te vallen. Het verminderen van senescente cellen en laaggradige ontsteking zijn samen met anders eten en meer bewegen efficiënte interventies om af te vallen.

In het voorgaande zagen we dat laaggradige ontsteking wordt veroorzaakt wordt door levensstijlfactoren, stress, trauma’s en geneesmiddelen, die op hun beurt allerlei metabole klachten veroorzaken zoals insulineresistentie en overgewicht. Vooral langdurig gebruik van psychofarmaca en drugs die anandamide en GABA-resistentie veroorzaken (benzodiazepines, anti-epileptica, antidepressiva en andere psychofarmaca, cannabis) kunnen op termijn laaggradige ontsteking veroorzaken. Waarom is dit zo? GABA en anandamide zijn onze beste glutamaat-remmers. Door het gebruik van psychofarmaca raken ze uitgeput, dit uitputtingsproces noemt men resistentie. Het gevolg is een chronische toename van glutamaat, waardoor de oxidatieve en nitrosatieve stress toeneemt. Deze route beschadigt het DNA-materiaal en de telomeren in de cellen, wat uiteindelijk leidt tot senescente cellen die SASP-signalen uitzenden en ontstekingsreacties in het lichaam uitlokken.

Senoinflammatie is een multisysteemziekte, net als veroudering dat ook is. De behandeling bestaat uit verschillende aspecten die allemaal één doel hebben, de cellen herprogrammeren zodat ze niet langer noodsignalen uitzenden (SASP). Om dat te realiseren moet het aantal senescente cellen verminderen. In de eerste plaats: verandering van de levensstijl: meer beweging (bv. wandelen), verminderen van koolhydraten en voor wie dat wil gedurende een periode een ketogeen dieet met al dan niet periodiek vasten. Het ketogeen dieet kan de eerste dagen een ongemakkelijk gevoel veroorzaken door een milde verzuring (subklinische metabole acidose), dit kan men deels opvangen door het nemen van kaliumcitraat. Bij sommige mensen kan (teveel) vlees laaggradige ontsteking in de hand werken, in dat geval kan men opteren voor een (tijdelijk) vegetarisch dieet, al dan niet met vis, maar dan liefst exorfinen-vrij: geen gluten, zuivel (met uitzondering van biologisch yoghurt) en soja. Roken, alcohol, koffie en toxische stress mijden. De eerste 4 à 5 dagen zijn de zwaarste, daarna verdwijnt het geïrriteerde gevoel en maakt plaats voor meer energie en levenslust.

Voeding met een inflammatoir effect ref: suiker, HFCS en frisdranken, smaakversterkers (bv. E621) geraffineerde plantaardige olie (uitgezonderd onbehandelde olijfolie en kokosolie), gefrituurde en gegrilde voeding, margarine en bewerkte voeding, gluten, soja, mais, aardappelen, zuivel (uitgezonderd yoghurt), schaal- en schelpdieren, kunstmatige zoetstoffen, kleurstoffen, rood vlees en varkensvlees, graangevoerd vlees, bewerkt vlees (ook spek), fastfood, eieren, cafeïne, pindanoten en teveel alcohol.
Voeding met een anti-inflammatoir effect: bessen en klein fruit (bv. aardbeien, bosbessen), vette vis, noten, olijfolie, bladgroenten, koolgroenten, avocado, groene thee, pepers, druiven, kersen, kurkuma en donkere chocolade.

Trauma’s en toxische stress zorgen voor een chronische toename van glutamaat, een stofje dat mee aan de basis ligt van de toename van senescente cellen door het verhogen van oxidatieve en nitrosatieve stress. In de kaempferol monografie wordt besproken hoe men glutamaat kan verlagen, een meer uitgebreide onderbouwing kan men lezen in het behandelhoofdstuk van het boek ‘De epigenetica van ADHD en glutamaat’. Het is belangrijk om toxische stress zoveel mogelijk te vermijden en voldoende rust, ontspanning en positiviteit te creëren. Voor veel mensen is de aanhoudende negatieve mediaberichtgeving een vorm van toxische stress zoals het nieuws over het coronavirus. Wees selectief en creëer een voedende omgeving, zoek de natuur op, lees een inspirerend boek, mediteer, doe yoga en omring je met mensen die een meerwaarde zijn in jouw leven.

Fisetine vermindert laaggradige inflammatie via diverse routes: verminderen van senescente cellen, SAPS-signalen, oxidatieve en nitrosatieve stress en het remt de activatie van mestcellen die inflammatoire stofjes vrijmaken ref, ref-2, ref-3, ref-4, ref-5, ref-6, ref-7. Fisetine is een selectieve COX2-remmer en veroorzaakt geen maagklachten, dit is wel het geval bij COX1-remmers door NSAID’s. ref, ref-2. Fisetine vermindert de inflammatoire factoren TNF-α, IL-1β, IL-6, COX-2, iNOS, Akt, p38 MAPK en NF-κB bij darmontsteking (IBS, Colitis ulcerosa) ref, ref-2. Fisetine heeft een gunstig effect in het verbeteren van de nierfuncties, onder meer via het verminderen van nierontsteking ref, nefrotoxiciteit ref en nierkanker ref.

14. COPD

Uit diverse onderzoeken blijkt dat fisetine verschillende therapeutische effecten heeft bij COPD ref, ref-2, ref-3, ref-4:

  • Fisetine vermindert de vorming van neutrofiele granulocyten en marcofagen in de longen, dit zijn cellen die chronische ontsteking veroorzaken in de longen en andere delen van het lichaam, wat bij patiënten met COPD kan leiden tot systemische chronische inflammatie. Hyperactivatie van neutrofiele granulocyten komt vooral voor bij ernstige COPD patiënten waar het kan leiden tot een verdere daling van de longfuncties ref. Neutrofiele granulocyten produceren cytokines en chemokines, die naast het aanbrengen van weefselschade ook ontstekingsreacties veroorzaken. Bij COPD dragen macrofagen bij aan het afbreken van het bindweefsel, dit is het weefsel dat de cellen in de longen verbindt, waardoor er longweefsel verloren gaat. Fisetine vermindert tevens andere ontstekingsstofjes zoals TNFα, IL-1β, GM-CSF, IL-4 en IL-10.
  • Fisetine vermindert oxidatieve en nitrosatieve stress in de longen, onder meer via het verminderen van malondialdehyde, 3‐nitrotyrosine en 8‐isoprostane, dit zijn markers van oxidatieve en nitrosatieve stress, en via het verhogen van de antioxidant-enzymen hemoxinase‐1, glutathione peroxidase‐2 en superoxide dismutase. Fisetine stimuleert de aanmaak van glutathion en NRF2, een eiwit dat de expressie van de antioxidant-enzymen verhoogt.

Naast fisetine blijkt kaempferol een gunstig effect te hebben in het verminderen van de COPD-symptomen via het remmen van het IKK2-enzym ref. Overactiviteit van dit enzym is onder meer gerelateerd aan COPD, kanker en ontstekingen.

Disclaimer en copyright

Deze informatie is bedoeld als informatiebron en als naslagwerk. Het is met de grootste zorgvuldigheid en naar beste vermogen en inzicht samengesteld. De informatie is bedoeld voor beroepsbeoefenaren zoals artsen, apothekers, herboristen, psychologen en therapeuten, die vanwege hun opleiding en ervaring de inhoud en toepassing kunnen evalueren. De informatie is niet bestemd voor leken of consumenten die zelf een behandeling willen uitstippelen. Het is geenszins bedoeld als vervanging voor het consulteren van een arts of therapeut. Indien u momenteel geneesmiddelen neemt, raadpleeg dan eerst een arts indien u met deze middelen wil stoppen. Stop de inname niet of vervang deze geneesmiddelen niet op basis van informatie of aanbevelingen uit deze website. BrainQ kan niet aansprakelijk worden gesteld voor eventuele schade die zou voortvloeien uit beslissingen gebaseerd op informatie uit deze website.

De informatie mag niet gekopieerd, gepubliceerd of via een andere vorm doorgegeven worden aan derden zonder de schriftelijke toestemming van BrainQ.