Kurkuma

TOEPASSINGEN

  1. Herstelt de gevoeligheid van het endocannabinoïde systeem
  2. Depressie
  3. Dopamine
  4. Ontstekingen
  5. Opioïde detox
  6. Geheugenproblemen en Alzheimer
  7. Chronische pijn
  8. Traumaverwerking
  9. Waterstof
  10. Antioxidant
  11. Oedeem
  12. Ontgifting (Phase-I en Phase II detox)
  13. Quinolinic acid (ziekte van Lyme)

OPNEEMBAARHEID

Curcumine, het extract van kurkuma wordt amper opgenomen in de bloedbaan (ref). Om dit te verhelpen heeft men curcumine gebonden met fenegriek (60% curcumine) curcumagalactomannosides gecreëerd, ofwel curcumine gebonden aan een transporter (fenegriek-galactomannaan). Het resultaat is een 45,5 keer grotere opname van curcumine in de bloedbaan in vergelijking met Bio-curcumine (95% curcumine).  Zie onderstaand schema:

Schema: verschil in opneembaarheid in de bloedbaan tussen een standaard curcumine preparaat (Bio-curcumine) en (CGM) met een gelijke hoeveelheid oraal ingenomen curcumine (ref-1 en ref-2). De serumconcentratie van curcumine is 45 hoger dan met Bio-curcumine.

UNIEK TRANSPORTSYSTEEM NAAR DE HERSENEN

De opneembaarheid van curcumine doorheen de bloed-hersenbarrière is zeer gering. Dankzij de molecule curcumagalactomannosides (fungeert als een transporter) ofwel de binding van curcumine aan deze transporter is de cerebrale opneembaarheid van curcumine in curcumine gebonden aan fenegriek  25 keer groter dan met Bio-curcumine (ref). Zie onderstaand schema:

Verschil in opname in de hersenen tussen een standaard curcumine preparaat (Bio-curcumine) en (CGM) met een gelijke hoeveelheid oraal ingenomen curcumine (ref) De concentratie curcumine in de hersenen is bij CGM 25 hoger dan met Bio-curcumine.

CELMEMBRAAN INTEGRITEIT EN ADERVERKALKING

Lipiden peroxidatie

Fosfolipiden zijn belangrijke elementen van het celmembraan, ze bevatten onder meer onverzadigde vetzuren. Het zijn net deze vetzuren die aan de basis liggen van de oxidatieve beschadiging van celmembranen door reactieve oxidanten (ROS). Omdat in onverzadigde vetzuren de dubbele bindingen niet zijn geconjugeerd, maakt het streven naar conjugatie deze vetzuren zeer gevoelig aan oxidatie. Dit proces dat lipiden peroxidatie wordt genoemd vormt radicaal lipidperoxide dat wordt omgezet in het schadelijke malondialdehyde en 4-hydroxynonenal.

Schema: vermindering van de lipiden peroxidatie door een placebo (1%), Bio-Curcumine (24%) en CurQfen (54%) (ref)

Deze vetzuurperoxidatie speelt ook een belangrijke rol in het vormen van vaatplak (atherosclerose). Door dit proces wordt LDL omgezet in geoxideerd LDL. Dit laatste wordt niet meer verwerkt zoals gewoon LDL en niet naar de lever afgevoerd. Macrofagen nemen dit geoxideerd LDL als het ware per abuis mee naar de vaatwand en vormen daar de schuimcellen, die aan de basis liggen van het atheroscleroseproces. Geoxideerd LDL is zelf ook cytotoxisch en veroorzaakt in veel sterkere mate bloedplaatjesaggregatie (bloedklonters) dan LDL zelf.

Triggers van lipiden peroxidatie

Het lipiden peroxidatie-proces wordt in gang gezet door oxidatieve triggers zoals:

  • Hyperhomocysteïne
  • Glutamaat dominantie
  • Paraoxonase-1 enzym deficiëntie  (ref)
  • Tekort aan antioxidanten of teveel aan factoren die de aanmaak van antioxidanten afremmen

Complicaties van lipiden peroxidatie

Vetzuurperoxidatie heeft tot gevolg dat celmembraan dunner wordt, dit heeft een aantal mogelijke complicaties tot gevolg:

  • Er ontstaan membraanporiën die een celingang vormen voor schadelijke stoffen en pathogenen (bv. virussen en bacteriën) die het DNA in de celkern kunnen beschadigen en tot celdood kunnen leiden (ref).
  • Door de verdunning van het celmembraan, kunnen de receptoren in de celwand minder goed worden vastgehouden, het gevolg is receptor-downregulatie wat resistentie van neurotransmitters en hormonen tot gevolg heeft (bv. verminderde gevoeligheid van insuline, endorfine en dopamine) (ref).
  • Door de verdunning van het celmembraan en de membraanporiën kunnen er gemakkelijk vrije radicalen uit de cellen ontsnappen, wat op zijn beurt de oxidatieve stress in het lichaam doet toenemen (ref). Oxidatieve stress is een belangrijke factor is het ontstaan van onder meer chronische inflammatie, kanker en weefselbeschadigingen.

TOEPASSINGEN

Curcumine wordt gewonnen uit Kurkuma of de geelwortel (Curcuma longa-plant), en wordt in de traditionele Ayurvedische geneeskunde al eeuwen toegepast voor allerlei aandoeningen. Kurkuma is de meest onderzochte plant in de wereld. We geven hier een korte samenvatting van een aantal eigenschappen van deze plant.

1. Herstelt de gevoeligheid van het endocannabinoïde systeem

Curcumine is een  CB1-antagonist (de receptor van anandamide), het verbetert de gevoeligheid van anandamide door de beschikbaarheid van de CB1-endocannabinoïde receptoren te verhogen R.

2.Depressie

In een placebo-gecontroleerde-studie werden 60 patiënten met major depressie (de zwaarste vorm van depressie) behandeld met 1.000 mg curcumine/dag of 20 mg fluoxetine (Prozac) of beiden (ref). Uit de resultaten bleek een verbetering van depressieve klachten (volgens de HAM-D17 depressieschaal) met 62,5% (curcumine), 64,7% (fluoxetine) en 77,8% (curcumine + fluoxetine).  Curcumine remt het enzym monoamineoxidase (MAO) en verhoogt hiermee de activiteit van dopamine, serotonine en noradrenaline in de hersenen. Vermoedelijk wordt het antidepressieve effect van curcumine eerder veroorzaakt door een betere werking van anandamide, het stofje met de sterkste antidepressieve werking (zie punt 1).

3.Dopamine

Langdurig overmatig gebruik van suiker heeft een nadelige invloed in het activeren van dopamine (sugar-blues). Uit onderzoek blijkt dat bij mensen met cerebrale insulineresistentie en cerebrale diabetes-2 minder dopamine beschikbaar hebben. Diabetische ratten die behandeld worden met 60 mg curcumine per kg lichaamsgewicht hadden een significante toename van dopamine (D2) in de hersengebieden die te maken hebben met emotie, motivatie, leren en geheugen (ref).

4.Ontstekingen

In de reguliere zorg worden ontstekingen behandeld met NSAID’s (afkorting van non-steroidal anti-inflammatory drugs), deze geneesmiddelen zijn prostaglandine-synthetase-remmers. Uit onderzoek blijkt dat curcumine minstens zo efficiënt is in het verminderen van ontstekingen, met dit verschil dat curcumine een grotere daling van het ontstekingseiwit ‘C-Reactive Protein’ (CRP) teweegbracht dan NSAID’s (ref). Tevens was de pro-inflammatoire TNF-α gedaald met curcumine en niet met NSAID’s (ref).

5.Opioïde detox

Exorfinen hebben een endorfine-achtige werking, met gelijkaardige bijwerkingen zoals bij morfinepreparaten, met onder meer immuunsuppressie, oxidatieve stress, bijnieruitputting en verminderde werking van het belonings- en stresssysteem tot gevolg. Uit onderzoek blijkt dat curcumine de nadelige effecten van morfine tegengaat (ref-1 en ref-2) en de pijnstillende effecten van morfine versterkt, ook indien er een morfine-gewenning is opgetreden (ref). Curcumine zou morfine-gewenning zelfs kunnen omkeren (ref).

6.Geheugenproblemen en Alzheimer

Alzheimer wordt gekenmerkt door de vorming van bèta-amyloïde plaques in de hersenen. Uit een recent onderzoek van 2016 blijkt dat curcumine de vorming van bèta-amyloïde plaques drastisch vermindert door het remmen van bèta-secretase 1 (BACE1), dit is het enzym dat het bèta-amyloïde eiwit aanmaakt (ref). Het vormen van pathologische hoeveelheden bèta-amyloïde kan maar op gang komen bij cerebrale insulineresistentie/diabetes (ref en PDF-ref). Vervolgens wordt de bèta-amyloïde afgebroken door het DPP-IV enzym (ref). Uit onderzoek blijkt dat curcumine de vorming van insulineresistentie/diabetes tegengaat (ref-1 en ref-2).Curcumine heeft een gunstig effect in het verbeteren van het leergeheugen en het ruimtelijk geheugen door het herstel van de hippocampus en het verhogen van BDNF (ref), het verbeteren van de nitric oxide synthase activiteit in de hersenen (ref) en het herstel van de cerebrale insulinegevoeligheid (ref).Andere gunstige effecten zijn waargenomen bij geheugenproblemen door cadmium (roken) (ref), cerebrale oxidatieve stress (ref), het conserveringsmiddel natriummetabisulfiet (E223) (ref) en een teveel aan TNFα (ref).

7.Pijnmanagement bij chronische pijn

Curcumine heeft een pijnstillend effect bij chronische pijn indien de pijnprikkels worden veroorzaakt door (onvolledige lijst):

  • een teveel aan TNFα (Tumornecrosefactor-alfa) en andere pro-inflammatoire markers (ref)
  • IBS-pijn (prikkelbare darm syndroom) (ref)
  • postoperatieve pijn (ref)
  • allodynia (gevoelsprikkels die normaal niet pijnlijk, maar door een onbekende reden door het lichaam en geest worden vertaald in pijnprikkels (ref-1 en ref-2)
  • neuropathische pijn (ref)

Curcumine vermindert de pijn, onder meer door de activatie van de MOR (endorfine) en de DOR (enkefaline) receptoren van het endorfinesysteem (ref), het verminderen van oxidatieve stress en inflammatie markers.

8.Traumaverwerking

Psychologen van The City University of New York hebben eind 2014 een onderzoek gepubliceerd waaruit blijkt dat kurkuma voorkomt dat nieuwe angstherinneringen worden bewaard in ons brein en tegelijk dat de bestaande angstherinneringen worden gewist (ref). Volgens de onderzoekers kan dit leiden tot nieuwe behandelmethoden voor psychische stoornissen, waaronder PTSS (post-traumatische stressstoornis). Het onderliggend werkingsmechanisme is het remmen van bepaalde gen-expressies in de amygdala die te maken hebben met het consolideren (inprenten) en vasthouden van angsten en trauma’s (ref-pdf-versie). Het onderzoek werd uitgevoerd bij ratten die 1,5% van hun dagelijkse voeding in curcumine kregen toegediend. Bij volwassenen komt dit overeen met 15 à 30 gram curcumine per dag.

9.Waterstof

Curcumine stimuleert de afgifte van waterstof in het lichaam bij mensen (zie onderstaand schema). In dit onderzoek werd een maaltijd bereid met 5,5 mg curcumine (ref en ref-pdf-versie). Volgens de onderzoekers zou dit te wijten zijn aan het stimuleren van waterstof producerende bacteriën. Volgens een ander onderzoek is curcumine een ideale waterstof-donor (ref). Waterstof is samen met (neuro)melanine het sterkste antioxidant en een stof die bekend staat om het resetten van de expressie van meer dan 500 genen.

Schema: de toename van moleculair waterstof in het lichaam bij een maaltijd zonder (wit) en met (zwart) curcumine (ref). 

10.Antioxidant

Waterstofperoxide

Waterstofperoxide (WP) is een bijproduct van oxidatieve stress (ref), WP wordt eveneens geactiveerd door het drinken van groene/zwarte thee, koffie (ref) en vaccins met thimerosal (ref).  WP wordt in het lichaam afgebroken door het katalase en het glutathion peroxidase enzym (ref). Een teveel aan waterstofperoxide wordt in verband gebracht met kanker (ref), lekkage (poriën) in de celmembranen die vervolgens kunnen leiden tot DNA-schade en versnelde veroudering (ref). Grijs haar wordt bijvoorbeeld veroorzaakt door een opstapeling van waterstofperoxide in de haarzakjes, WP oxideert melanine waardoor het haar versneld grijs wordt (ref-1 en ref-2). Curcumine bevordert de afbraak van WP door de enzymatische activiteit van het glutathion peroxidase en katalase enzym met 115 tot 190% te verhogen (ref).

Antioxidant

Curcumine stimuleert de werking van antioxidant enzymen met 100 tot 190% via het verhogen van de genexpressies  (ref-1 en ref-2). Het betreft de volgende enzymen:

  • superoxide dismutase
  • glutathion reductase
  • glutathion peroxidase
  • glutathion-S-transferase
  • glucose-6-phosphate dehydrogenase
  • kalalase

11.Oedeem

Curcumine heeft volgens diverse onderzoeken een positief effect op het verminderen van allerlei vormen van oedeem, vermoedelijk vanwege de anti-inflammatoire werking:

  • vermindert hersenoedeem na een operatief letsel (ref) of door zuurstoftekort en koolstofdioxide intoxicatie (ref)
  • vermindert zwellingen in het lichaam ten gevolge van (operatieve) insnijdingen (ref)
  • vermindert zwelling aan de gewrichten (ref)
  • vermindert de zwelling door reumatoïde artritis (ref)

12.Phase-I en Phase-II detox

Curcumine stimuleert de werking van de Phase-I & Phase-II enzymen van de ontgifting via het verhogen van de genexpressie van deze enzymen (ref-1 en ref-2). Het betreft onder meer:

  • glutathione S-transferase
  • quinone reductase
  • quinone oxidoreductase-1
  • metallothioneïne
  • glutamate-cysteine ligase

13.Quinolinic acid (ziekte van Lyme)

De Borrelia burgdorferi bacterie produceert quinolinic acid (QA), een neurotoxische stof dat een heftige glutamaat dominantie tot gevolg heeft. Wordt omgezet in vitamine B3 (niacine).  Wordt in kleine hoeveelheden aangemaakt via de kynurenine route (aanmaak tryptofaan). QA kan de bloed-hersenbarrière niet passeren. Aangezien Borrelia ook actief in de hersenen, wordt QA direct in de hersenen aangemaakt.

  • Quinolinic acid is verantwoordelijk voor de heftige malaise bij de ziekte van Lyme
  • Quinolinic acid is ook verhoogd bij ALS (Amyotrophic lateral sclerosis), Alzheimer, HIV, Huntington’s disease, Parkinson, Systemische lupus erythematodes.
  • Curcumine is efficiënt in het remmen van de productie van quinolinic acid (ref)

CONTRA-INDICATIES

Vermijd gebruik tijdens de zwangerschap en het geven van borstvoeding. Niet geschikt voor personen met een galwegobstructie.  Ook andere invloeden op geneesmiddelen en gezondheidsproducten zijn mogelijk: bv bij gebruik van bloedverdunners of antidiabetica.

DISCLAIMER

De in deze publicatie verstrekte informatie is uitsluitend bestemd voor professionals, die zich vanwege hun beroep met gezondheid en voeding bezighouden. Deze publicatie is niet bedoeld voor leken of consumenten. De auteurs verklaren dat deze publicatie op zorgvuldige wijze en naar beste weten is samengesteld. Zij kunnen op geen enkele wijze instaan voor de volledigheid van, of eventuele fouten in de tekst van deze publicatie. De auteurs aanvaarden dan ook geen enkele aansprakelijkheid voor schade, van welke aard dan ook, die het gevolg is van handelingen en/of beslissingen, gebaseerd op de inhoud van deze publicatie.

REFERENTIES

De aanklikbare referenties zijn toegevoegd in het artikel.